Is een familieopstelling gevaarlijk?
Misschien komen familieopstellingen de laatste tijd steeds vaker op je pad en ben je je aan het oriënteren. Is dit iets wat voor jou kan werken? Past deze werkvorm bij je vraagstuk? Is een familieopstelling wat voor jou? Allemaal hele logische vragen. Wellicht rijst ook de vraag: is het gevaarlijk om een familieopstelling te doen?
Als familieopsteller geef ik graag antwoord op deze vraag. Let wel: in deze blog deel ik mijn mening; het kan heel goed zijn dat andere familieopstellers, therapeuten of behandelaars deze mening niet delen. Voel daarom vooral goed wat voor jóu van toepassing is. Neem bij twijfel contact op met je behandelaar of je potentiële familieopsteller.
Familieopstellingen: een korte uitleg
Een familieopstelling is een manier van werken waarbij je (vaak) meteen tot de kern van je vraagstuk gaat. In een opstelling kan met representanten worden gewerkt, waarbij andere deelnemers van de workshop representant staan voor mensen uit jouw systeem, zoals bijvoorbeeld je vader of moeder. Ook kun je een individuele opstelling boeken, waarbij wordt gewerkt met poppetjes, vloerankers (placemats of papiertjes, bijvoorbeeld) of in de mind (een soort visualisatie).
Het kan zijn dat jouw familieopstelling ogenschijnlijk niks te maken heeft met de vraag die je inbrengt of het thema waar je tegenaan loopt. Tijdens een opstelling wordt echter de dynamiek zichtbaar die in jouw leven speelt. Vaak krijg je hierdoor inzicht over wat er onder de oppervlakte aan de hand is.
Is het gevaarlijk om een familieopstelling te doen?
In mijn ogen is een familieopstelling absoluut veilig.
Mijn antwoord is echter tweeledig. Het is niet gevaarlijk om een familieopstelling te doen, maar dat kán het potentieel wel zijn.
“Nee, het is niet gevaarlijk om een familieopstelling te doen.”
Ik maak veel gebruik van deze werkvorm en acht dit dan ook volstrekt veilig. Persoonlijk vertrouw ik altijd op de kracht en kunde van mijn cliënten. Ik geef aan het einde van een consult altijd mee dat iemand contact met mij op mag nemen indien nodig, bijvoorbeeld bij vragen over de opstelling of als er iets is waar hij/zij nog tegenaan loopt na ons consult.
Ik vertrouw erop dat de cliënt uitreikt als dit nodig is (hoewel dit in de praktijk maar in enkele gevallen gebeurt), maar ik hoop dat je zelf de verantwoordelijkheid neemt om uit te reiken als je voelt dat dit nodig is.
Waarom is het veilig om een familieopstelling te doen?
Tijdens een familieopstelling werken we systemisch. Een familieopstelling maakt deel uit van systemisch werk.
-
Iedereen heeft zijn/haar eigen systeem. Jouw systeem bestaat sowieso uit jouw gezin van herkomst, met jouw biologische vader en moeder, eventuele broers en zussen, maar o.a. ook miskramen en abortussen, opa’s en oma’s, tantes en ooms, of overleden personen en onverwerkte gebeurtenissen. Ook jouw lichaam is een systeem op zich.
Een familieopstelling kan eigenlijk niet verder gaan dan systemisch mogelijk is. Als de opstelling verder gaat dan de cliënt aan kan of de opsteller dingen forceert, lekt er energie weg en is vooral de opsteller heel hard aan het werk. Dit vraagt van de opsteller veel systemische ervaring, kennis en intuïtie.
Zelf check ik gedurende een opstelling vaak in bij de cliënt om te kijken hoe het met hem/haar gaat. Samen met de lichaamstaal van de cliënt en de informatie die uit het systeem komt wordt snel duidelijk als iets niet mogelijk is / te veel is / niet het juiste moment is.
Systemisch werk is in de kern heel zuiver. De opsteller dient geen eigen oplossingen of intenties te hebben en is in die zin ondergeschikt aan het systeem. De opsteller vertaalt wat er speelt in het systeem, geeft hier vertaling aan en met zijn/haar systemische kennis kunnen er mogelijke interventies worden gedaan waar nodig. Als er een interventie wordt gedaan die eigenlijk niet het meest krachtig is voor de cliënt, dan voel ik dit als opsteller en corrigeer ik mijn “fout”.
Wanneer is het veilig om een familieopstelling te doen?
En toch is er een nuance. Ja, ik vind het verantwoord en veilig om eenmalige familieopstellingen te geven, omdat ik denk dat er precies datgene omhoog komt waar iemand op dit moment klaar voor is. En ik hoop dat ieder zijn/haar verantwoordelijkheid pakt en uitreikt als blijkt dat er meer begeleiding nodig is dan een eenmalig consult.
“Een familieopstelling is niet gevaarlijk” is zéker mijn antwoord als je al innerlijk werk hebt gedaan, therapie hebt gevolgd en inzicht hebt in jouw patronen, jeugd, gezin van herkomst, gevoelens en emoties.
De kans is dan groot dat je jezelf al goed kan dragen, dat je door emoties heen kunt bewegen en kunt voelen wat je nodig hebt als je even vastzit in emoties. In dit soort gevallen geloof ik dat je dan alle handvatten hebt die je nodig hebt om de inzichten ook daadwerkelijk te integreren. En dat als er iets is geraakt wat meer aandacht vraagt, je zelf ook die stappen neemt om daarmee te werken.
Kan een familieopstelling gevaarlijk zijn?
Maar zoals ik in de intro al aangaf, is mijn antwoord tweeledig. Ik acht een familieopstelling veilig. Maar zijn er ook situaties waarin een familieopstelling gevaarlijk is? Ja, dat denk ik wel.
Wanneer is een familieopstelling gevaarlijk?
Misschien is een familieopstelling wel (een van de) eerste stap(pen) die je zet op het pad van innerlijk werk. In de praktijk blijkt dat een familieopstelling voor behoorlijk wat opschudding kan zorgen. Vaak rijzen er vragen, komen er primaire emoties los, komt er oud gedrag terug, zitten je emoties je een paar weken wat hoger en kan het zijn dat er pijn wordt geheractiveerd.
Als je (voor het eerst) een familieopstelling doet en niet weet hoe je om kunt gaan met emoties die naar boven komen, kan dit veel zijn om te verwerken. Wellicht krijg je in jouw familieopstelling wel inzichten of voel je dat er verlichting ontstaat, maar ben je na het consult nog verder van huis omdat je maar blíjft nadenken, helemaal verstrikt raakt in je emoties of schrikt van wat er allemaal omhoog komt.
Wij mensen worden allemaal geboren met een autonoom zenuwstelsel, dat signalen oppikt en aan ons lijf doorgeeft hoe we ons voelen, zonder dat we ons daar bewust van zijn. Afhankelijk van hoe we zijn opgegroeid, onze ervaringen en wat we hebben geleerd interpreteren we signalen als veilig, onveilig (fight & flight) of volledig levensbedreigend.
Als je nog niet veel met je zenuwstelsel en emoties hebt gewerkt, of als je altijd de boodschap hebt gekregen dat je jouw emoties in moet houden, kan het heel overwhelming zijn als er veel emoties loskomen. Je kan dan in zogenaamde dorsale staat komen; een staat van je zenuwstelsel waarin alles teveel voelt, depressieve gevoelens omhoog komen, je niks meer wilt. Dit is een hele intelligente staat van je lichaam waarin je lichaam jou beschermt en energie bespaart, maar als je niet weet hoe je daar weer uit komt, is dat niet prettig.
Hoewel een familieopstelling zelf dus heel veilig kan verlopen en zelfs veel vertrouwen geeft, kan de periode ná de opstelling erg heftig en daarmee onveilig voelen.
Wanneer is daar sprake van? Bijvoorbeeld:
Als je je al onveilig voelt in de wereld of onveilig bij jezelf;
als je totaal geen idee hebt hoe je met jouw emoties moet omgaan;
als je vaak dissocieert;
als je gedrag vertoont dat op enige manier gevaarlijk is voor jezelf of anderen;
als je psychotisch of schizofrene aanleg hebt.
In dit soort gevallen ben ik enorm voorstander van langere begeleiding, waarbij familieopstellingen worden gecombineerd met kennis over jouw zenuwstelsel. In gemiddeld 4 tot 6 sessies (of zoveel als nodig blijkt) kun je één of meerdere opstellingen doen en deze op een veilige manier integreren en verwerken.
Een vertrouwensband met een therapeut die jou en jouw systeem kent kan vitaal zijn. Hij/zij kan je ondersteunen bij het (h)erkennen van je emoties en verwerken van eventuele trauma’s. Het hoeft dan ook niet - pats boem - in één sessie allemaal op de schop, maar kan gefaseerd en gedoseerd, op een manier die goed en veilig voelt voor jouw zenuwstelsel. Als je jezelf de tijd gunt en weet dat je jouw therapeut weer terug ziet, om verder te praten of oefeningen te ontdekken, kan dat getuigen van hele liefdevolle omgang met jezelf.
Ben je al onder behandeling bij iemand en/of bespreek je het liever even met je huisarts of praktijkondersteuner? Vertrouw op wat goed voelt voor jou. Een goede familieopsteller zal er vaak voor open staan om met je te overleggen of een familieopstelling passend is voor jou.
Vragen?
Heb je vragen naar aanleiding van deze blog? Of wil je weten of een familieopstelling passend is bij jouw vraagstuk? Neem vooral contact met me op, je bent welkom.
Familieopstelling in Zutphen
In mijn praktijk in Zutphen ben je van harte welkom voor eenmalige familieopstellingen, maar ook voor een traject waarin familieopstellingen worden gecombineerd met lichaamsgericht werken.